BES’te Devlet Katkısı: %30’dan %20’ye Neden Düştü?

Türkiye’de Bireysel Emeklilik Sistemi (BES), uzun vadede kendi emeklilik birikimini oluşturmak isteyenler için devletin teşvik ettiği bir mekanizma. Devlet katkısı da bu teşviğin kalbi: katkı ödemelerine devlet, belirli oranlarda ekstra katkı yapıyor.

Yaklaşık son 4 yılda BES devlet katkısının oranı şöyle seyretti:

• 2022 öncesi: %25 civarında.

• 2022’de artış: %30’a çıkarıldı. Bu dönemde enflasyon tavan yaparken devlet, tasarrufları teşvik etmek için BES’in cazibesini yükseltti.

• 2026’dan itibaren: Resmi Gazete’de yayımlanan kararla %20’ye düşürüldü ve 1 Ocak 2026’den geçerli sayıldı.

• Ayrıca otomatik katılımda cayma hakkını kullanmayanlara verilen tek seferlik ilave devlet katkısı tutarı da düşürüldü (örneğin 500 TL oldu).

Devlet katkısındaki bu düşüş, ekonomik koşullar ve bütçe dengesiyle ilişkili bir adım olarak açıklandı. Yani %30 teşviki sürdürebilmek için kamu maliyesine binen yük hafifletilmek istendi.

Devlet Katkısı vs Enflasyon: 2022–2025

Gerçek hayatta para sadece sayılardan ibaret değil. Aynı %30 devlet katkısı bile enflasyon patlamasıyla birlikte “daha az cazip” hale gelebiliyor. Türkiye’de bu dönemde enflasyon da ciddi dalgalanma gösterdi:

Yıllara göre TÜFE (Yaklaşık Yıllık Enflasyon)

Açıklama

• 2022: ~65–97% aralığı (çok yüksek) Enflasyon rekorları kırdı.

• 2023: ~44–65% civarı Yıllık TÜFE yine yüksek.

• 2024: ~28–44% civarıYıllık bazda yavaşlamaya başladı.

• 2025: ~30,9% (Aralık 2025) TÜİK verisine göre yıllık enflasyon bu seviyeye indi.

Bu tablo bize şu basit mesajı veriyor:

• Enflasyon 2022–2023 arasında aşırı yüksekti. O dönemde *%30 devlet katkısı nominal olarak yüksek bir teşvik gibi görünüyordu.

• 2024–2025’te enflasyon trend olarak aşağı doğru gelse de hâlâ tek haneli değil. Birikim yaparken katkı oranı sadece nominal değil, enflasyonla kıyaslanabilir reel katkı olarak da değerlendirilir. Devlet katkısının reel getirisi yüksek enflasyon dönemlerinde erozyona uğrar.

• Bu nedenle ekonomi yöneticileri, enflasyon belirgin biçimde düştüğünde devlet katkı oranını %20’ye çekmenin “maliyeti düşünce sistemi sürdürülebilir kılma” tarafını vurguladı.

BES Devlet Katkısı Değişim Grafiği (2022–2026)

Aşağıdaki görsel, yıllar içinde devlet katkısı oranı ve yaklaşık enflasyon seyrini net gösterir. Böylece sistemdeki değişimin bağlamını daha iyi kavrarsın.

Sonuç: Neden Önemli?

Kaba özetle:

• BES’in devlet katkısı, tasarrufu teşvik etmek için kondu. Bu teşvik zaman içinde değişti.

• Enflasyon yüksek olduğunda devlet katkısı nominal olarak değer kazansa da reel anlamda bu değer erozyona uğrayabiliyor.

• Enflasyon yavaşladıkça kamu maliyesi üzerindeki teşvik yükü daha değerlendirilebilir hale geldi ve katkı oranı %20’ye indirildi.

Bu matematiksel, ekonomik ve psikolojik bir denklem: devlet maliyeye bakıyor; tasarruf sahipleri birikimlerine bakıyor.